قرطعنة : نيست بر او چيزى . قرطف ( qartaf ) ا . ع . جامهء پرزدار . و قطيفه مانند مخمل و اطلس . و يك قسم تره‌اى . و بار درخت رمث . قرطق ( qortaq ) ا . ع . مأخوذ از كرتهء فارسى و بمعنى آن . قرطقة ( qartaqat ) م . ع . قرطقه قرطقة : كرته پوشانيد او را . قرطلة ( qertallat ) ا . ع . تنگبارخر . ج : قرطال . قرطم ( qertem ) و ( qortom ) ا . ع . تخم كافشه . قرطمان ( qartom n ) ا . پ . يك نوع دانه‌اى كه در ميان گندم زار رويد . قرطمانا ( qartam n ) ا . ع . قردمانا و كروياى دشتى . قرطمة ( qartamat ) م . ع . قرطمه قرطمة : بريد آن را . قرطمة ( qartemat ) ا . ع . نقطه‌اى در بن منقار كبوتر . قرطمتان ( qertemat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو نقطه در بن منقار كبوتر . قرطور ( qartur ) ا . پ . قلعه‌اى در آذربايجان . قرطوم ( qortum ) ا . ع . منقار شتر مرغ . قرطه ( qarte ) ا . پ . دوختى كه بخيه‌هاى آن آشكار باشد . و نوعى از لباس . و قرطهء فستقى : پيراهن سبز كه بسرخى زند . قرطية ( qartiyyat ) و ( qortiyyat ) ا . ع . نوعى از شتران . قرطيط ( qertit ) ا . ع . چيز اندك . و بلا و سختى . قرطيطة ( qertitat ) ا . ع . چيز اندك . يق : ما جاء فلان بقرطيطة . قرظ ( qaraz ) ا . ع . برگ درخت سلم كه بدان پوست پيرايند . و بار درخت سنط كه از عصارهء آن اقاقيا برآيد . و دانه‌اى شبيه بعدس در جوف غلاف كه از درخت عضاء حاصل گردد . و بلاد القرظ : يمن بدان‌جهت كه روئيد نگاه قرظ است . و مروان القرظ : مروان حكم چهارم خليفهء اموى زيرا بعض بلاد يمن در ايام خلافت وى مفتوح گشت . قرظ ( qarz ) م . ع . قرظ القرظ قرظا ( از باب ضرب ) : قرظ چيد . و قرظ گردآورد . و قرظ الاديم : پيراست پوست را با قرظ . و قرظته ذات الشمال : لغة فى الضاد . مر . قرض ( qarz ) . قرظ ( qaraz ) م . ع . قرظ قرظا ( از باب سمع ) : مهتر و ارجمند گرديد پس از مذلت و خوارى . قرظة ( qarazat ) ا . ع . واحد قرظ يعنى يك برگ درخت سلم و يك بار درخت سنط . قرظى ( qaraziyy ) و ( qoraziyy ) ص . ع . كبش قرظى : قچقار يمنى . و كذلك : كبش قرظى . قرع ( qar ' ) و ( qara ' ) ا . ع . كدو ، ولى مشهور به سكون است . قرع ( qar ' ) م . ع . قرع الباب قرعا ( از باب فتح ) : كوفت در را . المثل : من قرع بابا و لج ولج . و قرع راسه بالعصا : با چوبدستى زد بر سر او . و قرع الشارب جبهته بالاناء : زد نوشنده پيشانى خود را بآوند يعنى هر چه در آوند بود همه را نوشيد . و قرع فلان سنه : برهم ماليد فلان دندانها را از ندامت و پشيمان گرديد . و قرع السهم القرطاس : رسيد آن تير بكاغذ . و قرع الفحل الناقة قرعا و قراعا : برجهيد گشن بر ماده شتر . و كذلك الثور و البقرة . و قرع قرعة : فال زد بقرعه . المثل : ان العصا قرعت لذى الحلم اى ان الحليم اذا نبه انتبه ، و اصله ان حكما من حكام العرب عاش حتى ذهب عقله من الكبر ، فقال لابنته : اذا انكرت من فهمى شيئا عند الحكم فاقرعى لى المجن بالعصا لارتدع . قرع ( qor ' ) ص . ع . ج . اقرع و قرعاء . قرع ( qor ' ) ا . ع . نام چند وادى در شام . قرع ( qara ' ) ا . ع . پيشى . و هر چه بسوى وى پيش كرده شود . و آبلهء ريزه‌اى كه در شتر بچگان برآيد . و كفك شير شتر . و سپر . و انبان كوچك . و انبان فراخ شكم كه در وى طعام نهند . و نيز قرع : خالى ماند درگاه از مردم و خدم و دوستان و مردمان سائل . يق : نعوذ بالله من قرع الفناء و صفر الاناء . قرع ( qara ' ) ص . ع . مراح قرع : خوابگاه شتران كه خالى از آنها باشد . قرع ( qara ' ) م . ع . قرع قرعا ( از باب سمع ) : مغلوب شد در تير انداختن . و قرع فلان : رفت موى سر فلان از آفتى و بىموى سر شد . و قرع زيد : پذيرفت زيد كنكاش را و باز ايستاد از آنچه فرموده بود . قرع ( qara ' ) و ( qar ' ) م . ع . قرع المنزل قرعا و قرعا ( از باب سمع ) : تهى شد منزل از نعمتها . و قرع الفناء : خالى شد درگاه از مردم و خدم و دوستان و مردمان سائل . و قرع الحج : خالى ماند ايام حج از مردم . قرع ( qora ' ) ا . ع . ج . قرعة ( qor'at ) . قرع ( qora ' ) ا . ع . نام قلعه‌اى در يمن . قرع ( qorra ' ) ع . ج . اقرع ( aqra ' ) . قرعاء ( qar ' ' ) ص . ع . مؤنث اقرع : زن كل . ج : قرع ( qor ' ) و قرعان . و روضة قرعاء : مرغزار بىگياه .